Hans van den Heuvel

Machinale houtbewerking

Eiken (of eikenhout) is wel een van de bekendste houtsoorten. In het algemeen is eiken sterk en hard, maar toch redelijk makkelijk te bewerken en af te werken. Er is groot verschil tussen het ene eikenhout en het andere. Tot de bekendste handelsgroepen horen ▪ Europees eiken: Dit is het traditionele eikenhout, waarvan onder andere de klassieke eiken meubelen en beelden gemaakt zijn. Niet alleen meubels, maar ook deuren, parket, kozijnen en trappen en ook schepen en sluisdeuren werden traditioneel van eikenhout gemaakt. Door de schaarste (en prijs) wordt dit meer en meer vervangen door andere soorten. ▪ Amerikaanse wit eiken: is lichter van kleur. ▪ Amerikaanse rood eiken: is rozer van kleur.

• sluiten

Meranti is een verzamelnaam voor een aantal houtsoorten, die afkomstig zijn uit Zuidoost-Azië. Het in Nederland geïmporteerde hout is voornamelijk uit Maleisië en Indonesië afkomstig. In Nederland zijn deze op zeer grote schaal gebruikt, en zijn lang het voornaamste (bijna enige) tropische hout geweest dat in de bouw gebruikt werd. Meranti is veelal roodachtig van kleur en wordt zowel tot geschaafd hout als tot multiplex platen verwerkt. Als multiplex wordt meranti op grote schaal toegepast. De verwerking van bomen tot hout en plaatmateriaal vindt in de landen van oorsprong plaats. Meranti wordt zowel binnenshuis als buitenshuis toegepast. sluiten

Merbau is een houtsoort die in kleur zeer variabel is: van geel tot donkerbruin, al dan niet met donkerder delen. Het hout is sterk en duurzaam en wordt veel gebruikt in buitendeuren. Als merbau nat wordt of in contact komt wateroplosbare verf, kan het zijn dat het gaat "bloeden", wat inhoudt dat dit water rood kleurt. Het kan daarom nodig zijn het hout te ontvetten (aangezien het "bloed" voornamelijk bestaat uit vettige harsen) met bijvoorbeeld thinner of te sealen. sluiten

Het Nederlandse woord vuren is de genormeerde naam voor het hout van de fijnspar (Picea abies). Het wordt ook wel vurenhout genoemd. De kleur van vuren is bleek tot witachtig geel met een zachte en grove tekening. Na langdurige blootstelling aan licht wordt het geelbruin. Het is dus beter om het snel af te werken, zodat het niet zo snel verkleurt. Er is geen opvallende harsgeur zoals bij grenen. Vuren is niet erg duurzaam: het kan slecht tegen vocht. Vuren is een relatief makkelijk te impregneren, te verven, te beitsen en af te lakken houtsoort. Dit kan uiteraard de duurzaamheid aanmerkelijk vergroten. Ook bij toepassing onder water blijft het lang goed (heipalen). Het hout wordt veelal geïmporteerd uit Scandinavië en het Baltische gebied (inclusief Rusland), maar ook uit midden Europa. Het kwalitatief beste hout komt uit wat koudere gebieden, omdat daar de bomen trager groeien, met als gevolg fijnere groeiringen. Zeer fijnjarig (smalle groeiringen) vuren uit midden Europa wordt gebruikt in muziekinstrumentenbouw. sluiten

Met het Nederlandse woord grenen wordt geduid op hout van diverse Pinus-soorten, met name het hout van de grove den (Pinus sylvestris). Het wordt ook wel aangeduid als "grenenhout".
Grenen is na vuren de meest gebruikte naaldhoutsoort in Nederland. Daarentegen is het in Vlaanderen de meest gebruikte houtsoort. Meestal wordt het gebruikt voor toepassingen waarbij het niet in het zicht is. Een uitzondering zijn de betimmeringen met rabatdelen, waarbij het contrast tussen het roodachtige kernhout en het veel lichtere spint voor een levendig effect zorgt.
In de tijd dat steenkool de belangrijkste brandstof was, in de 19de en de eerste helft van de 20e eeuw, werd dit hout veel gebruikt om mijngangen in steenkoolmijnen te ondersteunen. Een eigenschap die dit hout hier erg geschikt voor maakt, is dat het hoorbaar gaat kraken voordat het het echt begeeft, zo worden de mijnwerkers gewaarschuwd wanneer een gang dreigt in te storten. sluiten